Palmpasenkruis, je weet niet wat je ziet…!

De zondag voor Pasen heet van oudsher Palmzondag.
palmpasen MM-2015-1Er zijn twee zaken die op die dag in de viering centraal staan: de intocht van Jezus in Jeruzalem en het lijdensverhaal. Welke samen en eenheid vormen in de evangelievertelling.
De gerichtheid van Jezus ’leven komt nu beslissend aan het licht: het koninklijk onthaal van Jezus krijgt een onvoorstelbare wending in de kruisiging van Jezus op Golgotha, het galgenveld buiten de stad, een executieplaats…
En dan is er nog geen einde, zelfs nog een forsere wending. Het graf van Jezus wordt door vrouwen bezocht, de drie Maria’s ontdekken dat Jezus’ Geest de dood te sterk is “Hij is verrezen, opgestaan uit de doden!”
Adembenemende ontdekking, gedaan door een vrouwelijke(!) Drie-eenheid.
Te veel natuurlijk, dit kan geen mens meer volgen, maar het is wel de kern van ons geloof; Pasen!
Het mysterie is te groot en daarom wordt het in stapjes gevierd, bemediteerd en uitgebeeld in een serie van dagen die wij de Goede Week zijn gaan noemen, zeg maar gerust de week van ons leven!
Palmzondag, Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Paaszondag: achtereenvolgens vieren wij de Intocht In Jeruzalem, het Laatste Avondmaal, de Kruisdood, de Verrijzenis/Opstanding uit de doden.
Maar met Palmzondag is iets geks aan de hand; zeker als wij kijken naar het palmpasenkruis. Daarmee wordt het hele verhaal in één klap uit en te na verteld, terwijl het eigenlijk nog moet beginnen.
Een Palmpasenkruis, door kinderen gemaakt, vaak met hulp van de ouders.
Dit heb je ervoor nodig:
~ een kruis
~ een broodhaan
~ een palmtak
~ snoepkettingen
~ aangeregen fruit
~ kleurige linten
Wanneer je het gemaakt hebt, kijk er dan nog eens goed naar samen.
~ het kruis staat voor lijden en dood
~ de broodhaan staat voor het verraad van Petrus
~ de broodhaan is met opzet van brood vervaardigd: brood is het deellogo van Jezus.
~ de palmtak staat voor het Hosannahgeroep bij Jezus’ intocht in Jeruzalem
Deze elementen verwijzen direct naar de evangelieverhalen; iedereen herkent ze (onmiddellijk).
Maar wat doen die snoepkettingen, die sinaasappels en die kleurige linten aan dat kruis?
Geen Matheus, Marcus, Lucas of Johannes die erover schrijft.
Juist ja, ze komen uit een andere traditie, die van de Meiboom/Levensboom.
Pasen is in de wortel een lentefeest: na de winterdood begint met de lente veelbelovend overnieuw.
Het oprichten van Meiboom en Levensboom is duidelijk aanwijsbaar in de vruchtbaarheidsgodsdiensten voordat Evangelie in onze woonstreken voet aan de grond krijgt.
Het zal je geen extra fantasie vergen om je in te beelden dat Kruis en Meiboom/Levensboom als de vreugdevolle uitingen over leven sterker dan dood elkaar snel gevonden hebben en zich met elkaar vervlechten.
Zo gaat dat met geheimvolle mysteries van ons geloof, die niet te volgen zijn voor aardbewoners als jij en ik.
Verrijzenis, Opstanding uit de doden wordt verteld met de tekens van alledag die wij voorhanden hebben.
Die palmtak is in de oude christelijke mozaïekkunst het overwinningsteken voor martelaren die met hun leven getuigenis hebben afgelegd over de Jezusweg als een heilzame weg ten leven, die niet eindigt in de dood.
Daarom mogen zij delen in de hemelse vrede van de Verrezene zelf.
Zo worden ze afgebeeld in de (hemel)koepels van de Doopkapellen, met palmtakken in de hand.
Die tak van altijd-groen deelt met de laurier in de symboliek van onsterfelijkheid.
Laurier en buxus kunnen de winterdood overleven. Zo komt de overwinningssymboliek ook via het hof van de Romeinse keizers ons geloofsverhaal binnen.
Op vele fresco’s zien wij die keizers met een krans van laurier gekroond.
En de dames en heren van de korte en lange afstanden op de schaats worden bij hun overwinning omhangen met een gigantische laurierkrans in onze dagen.
Nog even die haan.
Een dieptepunt in het lijdensverhaal van Jezus is het verraad van Petrus.
Nog dramatischer dan het al is, dat verraad door een vriend, is de voorspelling daarvan door Jezus (Math. 26,74-75).
In de voorchristelijke tijd is de haan een symbool van vruchtbaarheid.
Hanen kraaien wanneer de morgen aanbreekt van een nieuwe dag, waarin het leven weer z’n volle gang mag gaan en de zon opkomt om bloemen vruchten, graan (brood!) tot bloei te brengen.
In het kraaien van de haan wordt duidelijk: in het diepste donker van dat doodsverhaal kondigt zich al de Paasmorgen aan.

Ik bedoel maar, Palmpasenkruis, je weet niet wat je ziet…!
Een zinnige Goede Week wens ik je toe:
Pastor Gerard Oostveen.